Bệnh lý võng mạc ở trẻ sinh non (ROP - Retinopathy of Premature)

BỆNH VÕNG MẠC TRẺ SINH NON (ROP - RETINOPATHY OF PREMATURITY)

Bệnh lý võng mạc ở trẻ sinh non (ROP) là tình trạng tăng sinh bất thường mạch máu võng mạc ở trẻ sinh non. Bệnh có thể dẫn đến viêm, xuất huyết, xơ hóa, tạo sẹo võng mạc và bong võng mạc, gây suy giảm thị lực nặng hoặc mù vĩnh viễn (khoảng 6–10% trẻ sinh non mắc ROP).

Đây là một trong những nguyên nhân chính gây mù ở trẻ dưới 6 tuổi. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời giúp cải thiện tiên lượng đáng kể.

YẾU TỐ NGUY CƠ

• 65% trẻ có cân nặng lúc sinh < 1.250g mắc bệnh
• 80% trẻ có cân nặng lúc sinh < 1.000g mắc bệnh

Nguy cơ tăng cao khi:

• Tuổi thai càng non
• Cân nặng càng thấp
• Thời gian thở máy càng dài

Các yếu tố nguy cơ khác:

• Thiếu vitamin E
• Giảm CO₂ máu, kiềm máu, toan chuyển hóa
• Xuất huyết não
• Bệnh phổi mạn tính, bệnh màng trong
• Nhiễm trùng huyết
• Còn ống động mạch
• Điều trị bằng dexamethasone

CÁC GIAI ĐOẠN CỦA ROP

• Giai đoạn 1 (nhẹ): Xuất hiện đường trắng mỏng ngăn cách vùng võng mạc bình thường và vùng chưa có mạch máu
• Giai đoạn 2 (nhẹ): Đường ranh giới rõ hơn (gờ sợi mạch)
• Giai đoạn 3 (trung bình): Tăng sinh mạch máu bất thường ngoài võng mạc
• Giai đoạn 4 (nặng): Bong võng mạc một phần
• Giai đoạn 5 (nặng): Bong võng mạc hoàn toàn

→ Tầm soát ROP giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn 3, là giai đoạn cần điều trị.

TIÊU CHUẨN SÀNG LỌC ROP

• Trẻ có cân nặng ≤ 1.750g hoặc tuổi thai ≤ 33 tuần
• Hoặc cân nặng ≤ 2.000g / tuổi thai ≤ 34 tuần kèm các yếu tố nguy cơ:
  • Thở oxy
  • Thở CPAP
  • Thở máy
  • Sinh non, sinh đôi

THỜI ĐIỂM KHÁM

• Lần đầu:
  • 4 tuần sau sinh
  • Nếu tuổi thai > 30 tuần → khám lúc 3 tuần sau sinh
• Theo dõi:
  • 1–2 tuần/lần hoặc theo chỉ định bác sĩ
  • Đến khi:
    • Võng mạc trưởng thành
    • Bệnh thoái triển
    • Hoặc cần điều trị

ĐIỀU TRỊ

• Phương pháp chính: Laser quang đông võng mạc
• Mục tiêu: ngăn chặn sự phát triển bất thường của mạch máu

THEO DÕI SAU ĐIỀU TRỊ

Ngay cả khi đã điều trị khỏi, trẻ vẫn cần theo dõi lâu dài vì có thể gặp biến chứng:

• Tật khúc xạ (đặc biệt cận thị)
• Nhược thị
• Lác mắt
• Glaucoma
• Bong võng mạc

Lịch theo dõi:

• Sau điều trị: 1 tuần, 2 tuần, 1 tháng
• Lâu dài: 2 tháng, 6 tháng, hàng năm

→ Trẻ sinh non không mắc ROP cũng nên kiểm tra thị lực sớm.

KHÁM ROP Ở ĐÂU?

• Bệnh viện Mắt TP.HCM
• Bệnh viện Nhi Đồng 1
• Bệnh viện Nhi Đồng 2