Những điều cần biết về vàng da sơ sinh

BỆNH VÀNG DA Ở TRẺ SƠ SINH

Sau loạt bài về bệnh lý võng mạc trẻ sinh non lần trước, Phòng Khám Nhi Đồng đã chia sẽ một số kinh nghiệm về việc nhận biết và những điều cần lưu ý về bệnh lý võng mạc.

Hôm nay Phòng Khám Nhi Đồng sẽ đề cập đến một bệnh lý khác đó là Bệnh Vàng Da. Đây là triệu chứng thường gặp ở trẻ sơ sinh, xảy ra ở 9% số trẻ đủ tháng. Ở trẻ sinh non, tỷ lệ vàng da là 30%.

Vàng da sinh lý không nguy hiểm, thường tự mất sau một thời gian ngắn; còn vàng da bệnh lý có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Sau đây hãy cùng Phòng Khám Nhi Đồng điểm qua những câu hỏi đáp trực quan bên dưới để tích lũy những kiến thức cho căn bệnh này nhé.

1. VÌ SAO TRẺ SƠ SINH DỄ BỊ VÀNG DA?

Phần lớn trẻ sơ sinh có biểu hiện vàng da trong vòng 1 tuần sau khi ra đời.

Đây là hiện tượng sinh lý bình thường, xảy ra do các hồng cầu của thai nhi bị phá hủy để được thay thế bằng hồng cầu trưởng thành.

Khi hồng cầu bị vỡ, một lượng lớn Bilirubin - một chất có sắc tố màu vàng - được phóng thích vào máu, làm cho trẻ bị vàng da.

2. VÀNG DA SƠ SINH CÓ NGUY HIỂM KHÔNG?

Đa số các trường hợp vàng da ở trẻ sơ sinh đều nhẹ và tự khỏi sau 7-10 ngày, khi chất Bilirubin được đào thải hết qua phân và nước tiểu.

Tuy nhiên, có một số trường hợp vàng da nặng do chất Bilirubin tăng quá cao và thấm vào não (y học gọi là vàng da nhân).

Tình trạng này rất nguy hiểm, có thể làm cho trẻ bị hôn mê, co giật, dẫn đến tử vong hoặc di chứng về tâm thần vận động vĩnh viễn.

3. LÀM THẾ NÀO ĐỂ PHÁT HIỆN VÀNG DA?

Chứng vàng da rất dễ nhận biết bằng mắt thường ở nơi có đủ ánh sáng.

Vì vậy, hằng ngày, các bà mẹ cần quan sát màu da toàn thân của trẻ ở nơi sáng.

Trong trường hợp khó nhận biết (da trẻ đỏ hồng hoặc đen), nên:
→ Ấn nhẹ ngón tay cái lên da trẻ trong vài giây
→ Sau đó buông ra
→ Nếu trẻ bị vàng da, nơi ấn ngón tay sẽ có màu vàng rõ rệt

Khi trẻ có biểu hiện nghi là vàng da, cần đưa đến bác sĩ để kiểm tra.

PHÂN LOẠI MỨC ĐỘ VÀNG DA

• Nhẹ:
  → Da hơi vàng ở mặt, thân mình
  → Trẻ vẫn bú tốt
  → Vàng da xuất hiện muộn, sau ngày thứ ba
• Nặng:
  → Da vàng sậm, lan xuống tay, chân
  → Trẻ bú kém, bỏ bú
  → Vàng da xuất hiện sớm, trong vòng 1-2 ngày sau sinh

Những trẻ sinh non, nhiễm trùng, sinh ngạt dễ bị vàng da nặng.

4. LÀM GÌ KHI TRẺ BỊ VÀNG DA?

• Trường hợp nhẹ:
  → Có thể điều trị tại nhà bằng cách tắm nắng
  → Đặt trẻ gần cửa sổ, nơi có ánh nắng dịu (khoảng 8-8h30 sáng)
  → Cho trẻ bú nhiều lần vì sữa mẹ giúp đào thải Bilirubin → Cần theo dõi diễn tiến trong 7-10 ngày sau sinh
• Trường hợp nặng:
  → Cần nhập viện ngay để điều trị Các phương pháp điều trị gồm:
  • Chiếu đèn: giúp biến Bilirubin thành chất không độc
  • Thay máu: loại bỏ nhanh Bilirubin khỏi cơ thể

5. KHI NÀO CẦN ĐƯA TRẺ ĐẾN BỆNH VIỆN?

Hãy đưa ngay trẻ đến cơ sở y tế khi có một trong các dấu hiệu sau:

• Bú ít hơn một nửa so với bình thường
• Vàng da lan đến tay chân
• Vàng da xuất hiện trong 1-2 ngày sau sinh
• Vàng da kéo dài trên 15 ngày