Rối loạn TIC ở trẻ em

RỐI LOẠN TIC Ở TRẺ EM

Rối loạn Tic ở trẻ em là một nhóm các rối loạn thần kinh – tâm thần đặc trưng bởi những cử động hoặc âm thanh lặp đi lặp lại, không chủ ý, xuất hiện đột ngột, nhanh và khó kiểm soát.

Tic phân loại thành Tic vận động (như chớp mắt, nhăn mặt, giật đầu, nhún vai) và Tic âm thanh (như hắng giọng, phát ra tiếng kêu, lặp từ).

Bệnh thường khởi phát ở trẻ từ 4–6 tuổi, phổ biến hơn ở trẻ nam và có xu hướng tăng rõ rệt trong giai đoạn 7–12 tuổi. Sau đó, bệnh giảm dần khi bước tới giai đoạn dậy thì. Một số trường hợp, bệnh Tic ở trẻ có thể không thuyên giảm, dù đã bước vào tuổi trưởng thành.

CƠ CHẾ BỆNH SINH

Về cơ chế bệnh sinh, rối loạn Tic liên quan đến sự rối loạn chức năng của hệ thống hạch nền – vỏ não – đồi thị, với sự mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh, đặc biệt là dopamine.

Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng. Ngoài ra, còn có yếu tố môi trường như: tiếp xúc với hóa chất hoặc sử dụng các thiết bị điện tử quá nhiều.

ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG

Lâm sàng, rối loạn Tic thường có tính chất dao động theo thời gian:

Có thể tăng lên khi trẻ lo lắng hoặc bị chú ý

Giảm khi trẻ tập trung hoặc thư giãn

Chẩn đoán chủ yếu dựa vào lâm sàng, thông qua khai thác bệnh sử và quan sát biểu hiện.

ĐIỀU TRỊ

Về điều trị, nguyên tắc chung là cá thể hóa và ưu tiên các biện pháp không dùng thuốc.

Giáo dục gia đình đóng vai trò then chốt, giúp phụ huynh hiểu rằng Tic không phải là hành vi cố ý và tránh la mắng hay gây áp lực cho trẻ.

Các liệu pháp hành vi, đặc biệt là liệu pháp đảo ngược thói quen (Habit Reversal Training), đã được chứng minh hiệu quả trong kiểm soát triệu chứng.

Trong trường hợp Tic nặng, ảnh hưởng đến học tập hoặc tâm lý xã hội, có thể cân nhắc sử dụng thuốc như các thuốc điều hòa dopamine theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

PHÒNG NGỪA

Về cách phòng ngừa rối loạn Tic, chế độ ăn uống và sinh hoạt khoa học giúp hỗ trợ giảm triệu chứng:

– Tăng cường Omega – 3 qua các loại thực phẩm như cá hồi, cá ngừ, hạt óc chó…

– Bổ sung thực phẩm giàu Magie và vitamin B6 như đậu, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây…

– Hạn chế cà phê, trà đen, đồ uống có ga, đường, thực phẩm chế biến sẵn

– Tránh căng thẳng, lo lắng bằng cách tham gia các hoạt động yêu thích như thể thao, nghe nhạc…