Suyễn là bệnh mãn tính có thể dự phòng

GIỚI THIỆU VỀ BỆNH HEN PHẾ QUẢN (SUYỄN)

Bài viết “Những điều cần biết về bệnh hen phế quản” mà Phòng Khám Nhi Đồng đã chia sẻ phần nào khái quát được những vấn đề cần quan tâm của các bậc làm cha làm mẹ về sức khỏe của con trẻ đối với căn bệnh “Hen phế quản" hay có tên gọi khác là bệnh "Suyễn”. Bài viết này Phòng Khám Nhi Đồng xin chia sẻ những kiến thức chuyên môn từ bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Thanh (BV nhi đồng 2) giúp quý phụ huynh có thêm những kiến thức mới để hiểu rõ hơn về căn bệnh “Suyễn”, góp phần chăm sóc bé yêu của mình được tốt hơn.

YẾU TỐ NGUY CƠ VÀ NGUYÊN NHÂN GÂY SUYỄN

• Đa số trẻ bị suyễn đều có tiền căn từ gia đình có người có cơ địa dị ứng như: viêm mũi dị ứng, nổi mề đay, suyễn hay viêm xoang dị ứng v.v..
• Tuy nhiên càng ngày người ta phát hiện ra có nhiều trẻ sống ở thành thị, nhiều trẻ sống nơi dân cư đông đúc, bụi bặm ẩm thấp, nơi ô nhiễm vì khói, bụi… dễ bị suyễn cho dù không có tiền căn gia đình dị ứng.
• Một số nghiên cứu cho thấy trẻ dùng nhiều thuốc lúc nhỏ như kháng sinh trước 1 tuổi, và dùng thường xuyên thuốc hạ sốt cũng dễ bị mắc suyễn sau này hơn.
• Những trẻ sinh non trước 36 tuần và những trẻ không được bú sữa mẹ cũng dễ mắc bệnh suyễn hơn.

BIỂU HIỆN LÂM SÀNG CỦA SUYỄN

• Những trẻ bị suyễn thường hay có những cơn khò khè – khó thở tái đi tái lại, nhất là khi bị nhiễm virus đường hô hấp trên hoặc khi tiếp xúc với những chất gây ra dị ứng (dị ứng nguyên).
• Bệnh có thể tự khỏi hoặc kéo dài suốt đời.
• 90% trẻ có tiền căn suyễn sau khi bị nhiễm siêu vi đường hô hấp trên sẽ có triệu chứng khò khè, ho nhiều, thở khó, đôi khi có tiếng rít và có thể tiến triển nhanh đến suy hô hấp.
• Đôi khi suyễn không biểu hiện rõ, trẻ chỉ ho về đêm kéo dài.
• Trào ngược dạ dày thực quản cũng là yếu tố gây khởi phát cơn suyễn.

DỊ ỨNG NGUYÊN KHỞI PHÁT CƠN SUYỄN

• Thức ăn: sữa bò, trứng, hải sản, đậu phộng…
• Môi trường: phấn hoa, cỏ, mạt nhà, lông thú, hóa chất, khói thuốc…

SUYỄN CÓ DỰ PHÒNG ĐƯỢC KHÔNG?

• Đa số là có thể dự phòng nếu xác định được dị ứng nguyên và tránh tiếp xúc.
• Bệnh nhân cần được chăm sóc và điều trị lâu dài.
• Thuốc chỉ là một phần, quan trọng nhất là tránh yếu tố khởi phát.
• Không phải lúc nào cũng tìm được dị nguyên, và có thể có nhiều yếu tố phối hợp.

CÁC VÍ DỤ THỰC TẾ

• Trường hợp bé Bin: dị ứng từ thực phẩm (trứng, mắm, sữa bò) gây nổi mề đay và khò khè, cải thiện khi đổi sữa.
• Trường hợp bé Tùng và Ngọc: dị ứng với cỏ và hóa chất từ môi trường sống.
• Trường hợp bé Bin 4 tuổi: dị ứng với thú nhồi bông.
• Trường hợp bé Đăng Khoa: khởi phát suyễn khi gắng sức, cải thiện nhờ điều trị dự phòng và tập luyện.

DỰ PHÒNG BẰNG THUỐC

• Thuốc được chỉ định khi trẻ lên cơn thường xuyên hoặc có cơn nặng.
• Điều trị kéo dài nhiều tháng, có thể 1 năm hoặc hơn.
• Khi ngưng thuốc cần giảm liều từ từ.
• Thuốc cắt cơn chủ yếu dùng đường khí dung, hiệu quả và an toàn hơn thuốc uống hoặc tiêm.

LƯU Ý TRONG ĐIỀU TRỊ

• Không nên lo lắng quá mức về việc “quen thuốc”.
• Không tuân thủ điều trị có thể dẫn đến cơn nặng phải hồi sức.
• Thuốc điều trị đúng liều không ảnh hưởng nhiều đến phát triển thể chất.
• Ngược lại, kiểm soát tốt suyễn giúp trẻ phát triển tốt hơn.

VAI TRÒ CỦA GIA ĐÌNH VÀ BÁC SĨ

• Bác sĩ: đưa ra phương pháp điều trị tối ưu.
• Gia đình: đóng vai trò quan trọng nhất trong chăm sóc và tuân thủ điều trị.
• Trẻ cũng cần được giáo dục về bệnh và cách phòng tránh.

NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ SUYỄN

• Tránh dị ứng nguyên nếu biết.
• Dùng thuốc cắt cơn bằng khí dung.
• Có sẵn thuốc cắt cơn tại nhà.
• Dùng thuốc dự phòng khi cần.
• Theo dõi định kỳ với bác sĩ chuyên khoa.
• Không tự ý dùng hoặc ngưng thuốc.
• Cần sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ và gia đình.