Thắc mắc phổ biến khi virus Zika lan rộng ở Sài Gòn

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ VIRUS ZIKA VÀ MANG THAI

Nếu đã nhiễm virus Zika thì sau bao lâu mới có thể mang thai mà bé không bị dị tật đầu nhỏ; có nên chủ động tầm soát virus Zika trước khi có con?

35 người TP HCM được ghi nhận mắc bệnh Zika, một em bé ở Đăk Lăk bị dị tật đầu nhỏ do virus Zika. Cơ quan y tế dự báo dịch có thể lan rộng trên địa bàn. Nhiều người đang có kế hoạch sinh con lo lắng có nên mang thai trong bối cảnh virus Zika bùng phát và làm thế nào để đảm bảo thai kỳ suôn sẻ đón em bé chào đời an toàn không dị tật.

Phó giáo sư Phan Trọng Lân, Viện trưởng Pasteur TP HCM giải đáp những thắc mắc phổ biến về bệnh do virus Zika.

VIRUS ZIKA TỒN TẠI TRONG CƠ THỂ BAO LÂU?

Virus có trong máu người, tinh dịch tùy theo giới, đối tượng, thời điểm nhiễm bệnh và biểu hiện lâm sàng. Người bình thường sau khi phơi nhiễm virus tồn tại trong máu đến 14 ngày (đặc biệt trong 7 ngày đầu khởi phát là thời gian dễ nhiễm sang muỗi), trong nước tiểu là 30 ngày và trong tinh dịch đến 6 tháng.

Đặc biệt phụ nữ mang thai khi nhiễm virus Zika không có triệu chứng, virus tồn tại trong máu đến 53 ngày sau phơi nhiễm. Nếu có triệu chứng thì virus có thể tồn tại đến 62 ngày sau khởi phát. Người nhiễm virus Zika dù có hay không có triệu chứng đều nguy cơ lây nhiễm cho muỗi và cho người khác.

Khoảng 60-80% người nhiễm virus Zika không có biểu hiện bệnh. Khoảng 20% người nhiễm có biểu hiện bệnh sau khi bị nhiễm virus từ 3 ngày đến 14 ngày với các triệu chứng như phát ban, sốt, viêm kết mạc, đau đầu, đau cơ, đau khớp.

NGUY CƠ TÁI NHIỄM ZIKA

Theo các bằng chứng khoa học và hiểu biết hiện nay về bệnh, một khi nhiễm virus Zika thì sẽ không có nguy cơ nhiễm thêm lần nữa.

SAU BAO LÂU THÌ CÓ THỂ MANG THAI?

Virus tồn tại trong tinh dịch lên đến 6 tháng, lâu hơn so với máu và nước tiểu.

Do đó:

• Phụ nữ: nên đợi ít nhất 2 tháng sau khi nhiễm hoặc phơi nhiễm
• Nam giới: nên đợi ít nhất 6 tháng

Sau khi cơ thể hết virus và có tư vấn của cán bộ y tế mới nên quyết định mang thai.

CÓ NÊN TẦM SOÁT ZIKA TRƯỚC KHI MANG THAI?

Việc xác định nhiễm virus Zika dựa trên biểu hiện lâm sàng, tình hình dịch tễ, xét nghiệm và thời gian phơi nhiễm. Không có “tiêu chuẩn vàng” hoàn toàn chính xác.

Xét nghiệm chỉ phát hiện tốt trong thời gian ngắn (5 ngày với máu, 7 ngày với nước tiểu), do đó biện pháp hiệu quả nhất vẫn là phòng tránh muỗi đốt và quan hệ tình dục an toàn.

PHỤ NỮ MANG THAI CẦN LÀM GÌ?

• Tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp phòng tránh muỗi đốt
• Nếu sống trong vùng dịch hoặc chồng/bạn tình có nguy cơ: nên kiêng quan hệ hoặc quan hệ tình dục an toàn
• Khám thai định kỳ
• Đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ

NGUY CƠ ĐỐI VỚI THAI NHI

Phụ nữ mang thai nhiễm virus Zika, đặc biệt trong 3 tháng đầu, có nguy cơ sinh con bị hội chứng Zika bẩm sinh.

Biểu hiện bao gồm:

• Dị tật đầu nhỏ
• Tổn thương hệ thần kinh
• Chậm phát triển trí tuệ và vận động
• Rối loạn giác quan

Ngay cả khi thai kỳ bình thường, trẻ sinh ra vẫn có thể chậm phát triển não.

HẬU QUẢ CỦA DỊ TẬT ĐẦU NHỎ

Trẻ bị tật đầu nhỏ có thể gặp:

• Co giật
• Giảm thị lực, thính lực
• Chậm phát triển
• Khó ăn uống

Chi phí chăm sóc rất lớn và ảnh hưởng lâu dài đến gia đình và xã hội.

PHÒNG NGỪA TRONG CỘNG ĐỒNG

• Diệt muỗi, diệt lăng quăng
• Tránh muỗi đốt
• Quan hệ tình dục an toàn
• Phụ nữ chuẩn bị mang thai cần phòng bệnh ít nhất 2 tháng trước khi mang thai

Việc phòng bệnh cần có sự tham gia của cả cộng đồng để giảm nguy cơ lây nhiễm Zika và bảo vệ thế hệ tương lai.