Trào ngược dạ dày ở trẻ nhỏ

GIỚI THIỆU:

Có đến 2/3 trẻ nhỏ đã gặp phải tình trạng này trong những tháng đầu đời, nhưng đa số tự khỏi ở thời điểm 1 tuổi. Chỉ một số ít sẽ tiếp tục diễn tiến lâu hơn và xuất hiện các biến chứng nặng nề.

Chăm sóc bé như thế nào cho đúng cách để làm giảm triệu chứng trào ngược và nhất là làm sao phát hiện sớm những trường hợp có biến chứng để kịp thời xử trí là những điều các bậc phụ huynh nên biết về vấn đề tiêu hóa thường gặp này.

CƠ CHẾ TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY - THỰC QUẢN:

Sau khi nuốt, thức ăn sẽ đi từ miệng xuống một “ống dài” là thực quản (TQ) trước khi vào dạ dày (DD).

Ở chỗ TQ nối với DD có một số cấu trúc đặc biệt làm TQ “đóng lại”, giúp thức ăn không bị “dội ngược” trở lên khi DD co bóp, trong đó quan trọng nhất là cơ hoành và cơ vòng dưới TQ.

Trong một số trường hợp, do bất thường trong cấu trúc cơ hoành (ví dụ thoát vị hoành), hoặc thường gặp hơn là do cơ vòng dưới TQ thường xuyên giãn ra, làm “mở cửa toang” trong lúc DD đang co bóp mạnh mẽ, gây nên luồng thức ăn bị trào ngược lên trên.

Đó là tình trạng trào ngược DD - TQ.

TRÀO NGƯỢC DD - TQ CÓ PHỔ BIẾN KHÔNG?

Đây là vấn đề tiêu hóa thường gặp nhất ở trẻ nhỏ, tuy nhiên được xem như hiện tượng sinh lý bình thường do hệ tiêu hóa còn non nớt.

Ước tính:

• Hơn 50% trẻ khỏe mạnh có trào ngược trong 3 tháng đầu đời
• Tăng lên 67% ở thời điểm 4 tháng tuổi
• 85% trẻ sẽ hết triệu chứng ở 8 tháng tuổi
• Chỉ khoảng 5% trẻ còn trào ngược sau 1 tuổi

Nhóm trẻ còn kéo dài sau 1 tuổi có nguy cơ chuyển thành bệnh lý trào ngược DD - TQ.

BỆNH TRÀO NGƯỢC DD - TQ CÓ NGUY HIỂM KHÔNG?

Các biến chứng có thể gặp:

- Đường tiêu hóa:

• Viêm thực quản
• Hẹp thực quản
• Thực quản Barrett (biến chứng nặng)

- Hệ hô hấp:

• Ho kéo dài, khò khè
• Khàn tiếng
• Liên quan đến hen suyễn

- Khác:

• Mòn răng
• Viêm tai, viêm xoang
• Sụt cân, suy dinh dưỡng
• Chậm phát triển
• Rối loạn hành vi lâu dài

PHÂN BIỆT TRÀO NGƯỢC SINH LÝ VÀ BỆNH LÝ:

Trào ngược sinh lý:

• Bé dưới 6 tháng
• Trớ sữa vài lần/ngày
• Vẫn vui vẻ, bú tốt, tăng cân tốt
• Không khò khè

→ Thường tự khỏi trước 1 tuổi

Trào ngược bệnh lý:

• Còn ọc sữa sau 1 tuổi
• Chậm tăng cân, gầy
• Biếng ăn, sợ ăn
• Khò khè kéo dài, viêm phổi tái phát

→ Cần khám chuyên khoa tiêu hóa nhi và làm thêm xét nghiệm

CÁCH CHĂM SÓC TRẺ BỊ TRÀO NGƯỢC:

1. Chia nhỏ cữ bú:

• Mỗi lần 30 – 60 ml
• Sau mỗi 60 ml nên bế đầu cao và vỗ lưng cho bé ợ
• Không vác trẻ lên vai vì dễ làm tăng trào ngược

2. Làm đặc sữa:

• Có thể thêm bột gạo vào sữa
• Giúp sữa sệt hơn, giảm trào ngược
• Cắt lỗ núm vú rộng hơn để dễ bú
• Do calo cao hơn nên giảm lượng mỗi cữ bú

3. Tư thế sau bú:

• Đặt trẻ nằm đầu cao khoảng 30 độ
• Giúp giảm triệu chứng trào ngược

4. Với trẻ lớn:

• Tránh thức ăn kích thích: chua, cà phê
• Tránh hút thuốc (ở trẻ vị thành niên)

5. Lưu ý đặc biệt:

Một số trẻ bị dị ứng protein sữa bò có biểu hiện giống trào ngược.

Nếu nghi ngờ, bác sĩ sẽ hướng dẫn đổi sang loại sữa phù hợp.

KẾT LUẬN:

Trào ngược sinh lý là tình trạng thường gặp và sẽ tự khỏi, nhưng cần theo dõi kỹ để phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh lý và biến chứng.