Năm nhóm rối loạn sinh tuỷ

RỐI LOẠN SINH TỦY – CĂN BỆNH ÂM THẦM NHƯNG NGUY HIỂM

TS.BS Huỳnh Nghĩa - phó chủ nhiệm bộ môn huyết học Đại học Y dược TP.HCM - cho biết: Rối loạn sinh tủy là bệnh rối loạn từ tế bào gốc trong tủy xương. Rối loạn này tạo ra những tế bào bị kém chức năng.

Cụ thể:

• Dòng hồng cầu → thiếu máu
• Dòng bạch cầu → giảm sức đề kháng
• Dòng tiểu cầu → rối loạn đông máu

Rối loạn sinh tủy là cơ sở để các đột biến tế bào xảy ra, có thể gây biến đổi nhiễm sắc thể như mất đoạn, đảo đoạn, chuyển đoạn gen…

1. TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH

Triệu chứng diễn tiến rất âm thầm:

• Mệt mỏi
• Sụt cân
• Sốt kéo dài
• Làm việc kém hiệu quả

Sau đó bệnh tiến triển:

• Thiếu máu
• Dễ nhiễm trùng
• Giảm tiểu cầu, xuất huyết

2. NGUY CƠ TIẾN TRIỂN NẶNG

Rối loạn sinh tủy là nền tảng dẫn đến bệnh lý nặng hơn

Khoảng 80–90% trường hợp có thể chuyển thành ung thư máu

Khi đó tế bào vượt khỏi kiểm soát của cơ thể và trở thành ác tính

3. PHÂN LOẠI BỆNH

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, bệnh chia thành 5 nhóm:

• Nhóm 1: thiếu máu
• Nhóm 2: thiếu máu khó chữa
• Nhóm 3: thiếu máu có vòng nhẫn (tăng sắt)
• Nhóm 4: thiếu máu tăng tế bào non
• Nhóm 5: thiếu máu chuyển dạng ác tính

Việc phân loại cần bác sĩ chuyên khoa thực hiện bằng chọc tủy và xét nghiệm sinh học phân tử

4. NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH

• 70–80% chưa rõ nguyên nhân
• 20–30% liên quan đến:
  • Hóa chất độc hại
  • Nghề nghiệp (tia xạ, thuốc trừ sâu, benzen…)
• Thường gặp ở người lớn tuổi
• Trẻ em hiếm gặp nhưng thường liên quan đến bất thường bẩm sinh

5. DẤU HIỆU CẦN ĐI KHÁM SỚM

Đặc biệt ở người trên 55 tuổi:

• Sốt kéo dài
• Sụt cân
• Đổ mồ hôi đêm
• Đau xương, đau khớp không rõ nguyên nhân
• Thiếu máu nhẹ hoặc nhiễm trùng tái phát

Chỉ cần xét nghiệm công thức máu cơ bản đã có thể phát hiện bất thường ban đầu

6. ĐIỀU TRỊ VÀ TIÊN LƯỢNG

Điều trị phụ thuộc vào từng nhóm bệnh

• Giai đoạn sớm (nhóm 1–2): diễn tiến chậm, có thể kéo dài vài năm
• Giai đoạn muộn: bệnh tiến triển nhanh, khó kiểm soát
• Dưới 60 tuổi: có thể ghép tủy nếu có người cho phù hợp
• Trên 60 tuổi: chủ yếu điều trị duy trì (ví dụ thuốc Decitabin)

Tiên lượng chung:

Cơ hội khỏi bệnh rất thấp

Nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể chuyển sang ác tính và rất khó điều trị